Grondstoffen

Materialen maken het verschil

introductie

Wist je dat?

Bij de productie van één katoenen T-shirt wordt 3000 liter water gebruikt. Bij één jeans loopt dat zelfs op tot 8000 liter!

De keuze van je stof is één van de meest cruciale onderdelen in je ontwerpproces; het bepaalt de look van je ontwerp, de levensduur en kwaliteit, maar evengoed draagt het bij aan de milieu-impact van je totale kledingstuk.

 
DUS, WAT KAN IK DOEN?

Eerst en vooral is het interessant om meer te leren over de bestaande en meest gebruikte stoffen. Wat is hun impact en welke stoffen zijn milieuvriendelijker dan andere?

Verder is het van belang dat je van bij het begin van je ontwerp al stilstaat bij het einde: wat wil je dat er met je kledingstuk gebeurt na gebruik? Wat zijn bijvoorbeeld de mogelijkheden voor recyclage? Welke stoffen kunnen het makkelijkst teruggewonnen worden op het einde?

Denk daarbij zeker ook aan de gevolgen van de coatings, accessoires en finishings die je zou gebruiken. Wat staat een degelijk recyclageproces in de weg?

Of misschien wil je het wel helemaal anders aanpakken en experimenteren met alternatief textiel, zoals stof gemaakt uit (bio-)afval? Er zijn veel interessante nieuwe materialen in de maak, vooral dan in de bio-industrie. Waarschijnlijk heb je al eens gehoord van stoffen die gemaakt zijn van PET-plastics, maar wist je ook dat er stof gemaakt kan worden van melk of koffie?

Verder kan je ook aan de slag gaan met textieloverschotten; in een klein land zoals Nederland bijvoorbeeld, wordt al gauw tot 135 miljoen ton textiel per jaar verbrand. Is het niet mogelijk om hier modebewuste nieuwe stukken van te maken?

Iets waar je misschien niet spontaan aan denkt, maar dat wel erg interessant kan zijn, is te kijken naar de natuur; vaak vind je daar ook oplossingen voor problemen waar je tegenaan botst.

strategieën voor Grondstoffen

Kies voor materialen met een lage impact

Stoffen rangschikken op basis van hun impact is geen gemakkelijke taak. Het is moeilijk te zeggen welke materialen het meest milieuvriendelijk zijn: stoffen gemaakt uit natuurlijke vezels of synthetische stoffen. Elk materiaal heeft zijn eigen invloed op het milieu.

Onderzoek toont aan dat er veel verwarring blijft bestaan over de impact van de teelt of productie van textiel. Synthetische materialen worden meestal beschouwd als kwalijk en natuurlijke materialen als goed. Er bestaat inderdaad geen twijfel over dat de productie van synthetische materialen een impact kent, maar ook natuurlijke materialen hebben zo hun nadelen.

Stof tot nadenken:

  • 1 kg katoen heeft 3800 liter water nodig, terwijl 1 kg polyester slechts 17 liter nodig heeft. Ook wat het gebruik van pesticiden betreft, doet katoen het niet goed.
  • De productie van polyester verbruikt dan weer twee keer zoveel energie als katoen, kent een hogere uitstoot naar water en lucht (CO2) en maakt gebruik van niet-hernieuwbare grondstoffen.

Het is duidelijk dat de sterktes en zwaktes voor elk materiaal ergens anders liggen. Als we toch willen kijken naar welk materiaal de minste impact heeft, zouden we kunnen stellen dat dit een materiaal moet zijn dat:

  • afgeleid is van natuurlijke producten (bio-waste),
  • biologisch afbreekbaar is en
  • van een hernieuwbare of snel herstellende (groeiende) aard (biologisch) is.

Aangezien we een aantal (succesvolle) experimenten zien in die richting (met lyocell, hennep, bamboe, ...), zijn de verwachtingen hoog dat deze materialen in de nabije toekomst een mooie plaats zullen innemen binnen de modesector. De (commercieel) belangrijkste vezels binnen de sector blijven echter katoen en polyester. Deze twee favorieten nemen meer dan 80% van de stoffen in de industrie in (en het gebruik van polyester groeit nog elk jaar).

Hieronder gaan we dieper in op conventionele en nieuwe stoffen. Alvast een tip & trick in de kijker: Made-By biedt een duidelijk overzicht in tabelvorm van de milieu-impact van een aantal stoffen. De focus ligt op de impact wat betreft energieverbruik, water, chemische stoffen en broeikasgassen. Op de website vind je ook info over het onderzoek achter deze classificatie.

 

CONVENTIONELE STOFFEN

(Bron: Lynsey Dubbeld)

KATOEN
  • Reguliere katoen
    De productie van reguliere katoen per oppervlakte land is enorm toegenomen. Op 80 jaar zagen we een verdrievoudiging, die vooral toe te schrijven is aan het gebruik van kunstmeststoffen, insecticiden en pesticiden. Dit zorgt er echter voor dat de bodems minder vruchtbaar worden, het leidt tot watervervuiling, gebrekkige weerbaarheid van de gewassen en gezondheidsproblemen voor de omwonenden. De katoenteelt is verder ook verantwoordelijk voor het grootste waterverbruik in de industrie. De bevloeiing van de velden zorgt voor verzilting, wat de bodem ongeschikt maakt voor landbouw. Bovendien zorgt de irrigatie voor uitdroging van de omringende gebieden.
     
  • Genetisch gemodificeerde katoen
    Genetisch gemodificeerde katoen biedt enkele oplossingen, maar kent toch ook wat tegenstand. Enerzijds zijn de gewassen zo gemodificeerd dat ze resistent zijn tegen schadelijke insecten en plantenziekten en hebben ze om die reden iets minder pesticiden nodig. Anderzijds waarschuwen specialisten wel dat werken met gemodificeerde rassen voor een gebrek aan biodiversiteit kan zorgen in de regio. De kost om deze nieuwe zaden aan te kopen ligt daarbij aanzienlijk hoger en de aankoop ervan dient ook elk jaar opnieuw te gebeuren.
     
  • Biologische (organische) katoen
    Biologische katoen biedt duidelijk een aantal voordelen tegenover conventionele en gemodificeerde katoen. Bij deze manier van telen, worden geen chemische pesticiden en kunstmeststoffen gebruikt en werkt men ook bewust met gewasrotatie, zodat de bodem vruchtbaar blijft en de biodiversiteit beschermd blijft. Het grote nadeel is wel dat de productiviteit de helft lager ligt dan bij reguliere katoen. Dat betekent dat er dus veel meer grond nodig is om dezelfde hoeveelheid te kweken, wat een overstap niet bepaald aantrekkelijk maakt voor de reguliere telers. Tot nu toe is er slechts 1 procent van de totale katoenteelt biologisch. Een doorgedreven omschakeling zou echter een forse milieuwinst kunnen betekenen.

(Noot: om een OEBlend Keurmerk van Textile Exchange te krijgen, hoef je maar 5% biokatoen te gebruiken in je kledingstuk. Voor een GOTs certificering daarentegen wordt het minimum gelegd op 70%. Het OE 100 (Textile exchange) certificaat garandeert dan weer 100% biokatoen. Conclusie: labels matter!)

POLYESTER

Polyester kampt met een slecht imago als zijnde onaantrekkelijk en milieuonvriendelijk. Toch biedt het enkele voordelen tegenover katoen. Qua waterverbruik en chemicaliën scoort polyester beter, de stof zelf is bijna onverslijtbaar én leent zich veel beter tot recycling.

De productie van polyester, acryl en nylon gaat wel gepaard met een hoog verbruik van energie en fossiele brandstoffen. Dat wordt dan weer gecompenseerd door het feit dat ze op lagere temperaturen gewassen kunnen worden, snel (vanzelf) drogen en nauwelijks strijkbeurten nodig hebben. Nadeel is dan weer dat tijdens het wassen partikels plastic vrijkomen, die uiteindelijk in zee terecht zullen komen. En een oceaan gevuld met plastic, daar kan niemand fan van zijn.

WOL

Wol is een natuurlijk en onverslijtbaar product, maar heeft toch evengoed een impact op het milieu. De productie van wol vereist veel water en giftige chemicalieën tegen motten, parasieten en schimmels. De biologische wolproductie maakt daar wel korte metten mee; de schapen en geiten krijgen biologische voeding, voldoende leefruimte en geen antibiotica of chemische medicijnen. De beestjes produceren natuurlijk wel veel methaan (wat het broeikaseffect versterkt), in welke omstandigheid dan ook. 

ZIJDE

Voor de productie van ruwe zijdedraden wordt de cocon van een rups gestoomd of gekookt. Eén cocon levert een draad op van 300 tot 900 meter en heeft hiervoor geen kunstmeststoffen, pesticiden of andere chemicaliën nodig. Voor het wassen, verven, bleken en verzwaren van de zijde zijn er dan wel weer chemische producten nodig. Als diervriendelijk alternatief voor gewone zijde (waarbij de rupsen levend gekookt worden), is er peace silk. Hoewel de algemene kwaliteit van deze stof minder goed is dan die van traditionele zijde, wordt ze in open bossen gecultiveerd, zonder chemicalieën, en worden de cocons pas verzameld als de vlinders ze verlaten hebben.

LEER

Leer heeft een goed imago omdat het lang meegaat, maar bij het looien komen toch weer veel toxische chemicaliën kijken. Eens leer gelooid is, wordt het bovendien moeilijk afbreekbaar. Ook hier is er een biologische variant op basis van  natuurlijke looiprocessen die gebruik maken van bijvoorbeeld tannine en visolie én waarbij aandacht geschonken wordt aan de omstandigheden waarin de dieren worden gehouden.

Vissenleer wordt steeds populairder en staat bekend als een verantwoord alternatief voor het conventionele leer. Leer van de huid van baars, zalm, zeewolf, rogge of kabeljauw zou zelfs sterker zijn dan klassiek leer.

DENIM

Blauwe jeans wordt gemaakt van katoen en wordt daarna intensief geverfd. Daar komt veel gif, verf en water aan te pas. In China zijn er rivieren die daar weet van hebben en helemaal blauw kleuren. Verder kan het zandstralen van jeans een ernstige longziekte (silicose) veroorzaken. Er zijn verschillende bedrijven die hun toeleveranciers willen verbieden om deze methode nog te gebruiken, maar dat blijkt niet altijd even makkelijk te controleren.

Steeds meer merken gebruiken alternatieven zoals biokatoen, gerecycleerd katoen en lyocell. Helaas zijn natuurlijke verfstoffen nog altijd duurder, omdat de markt nog klein is. Dit zegt wel wat over het groeipotentieel van de sector.

 
NEW KIDS ON THE BLOCK
HENNEP

De hennepplant groeit razendsnel en heeft daar geen kunstmest, pesticiden of irrigatie voor nodig. Waar een hectare katoen 300 tot 1100 kilo vezels oplevert, is dat bij hennep 1200 tot 2000 kg. Een broek gemaakt uit hennep zou ook vijf keer langer meegaan dan een van katoen én is biologisch afbreekbaar.

Hennepvezels zijn echter beperkt te verkrijgen en dat staat een echte doorbraak in de weg. Grote afnemers zijn niet geïnteresseerd omdat de hoeveelheden te klein zijn, en er zal niet snel meer geproduceerd worden zolang de afname niet gegarandeerd is. Vicieuze cirkel, iemand?

BAMBOE

Ook bamboe groeit snel zonder chemische stoffen of grote hoeveelheden water. De impact zit hem hier meer in het chemisch verwerken van de bamboestaken tot pulp: dit gebeurt met toxische zuren. Als dat onzorgvuldig gedaan wordt, kan dat leiden tot vergiftiging van grond en water. Bamboe kan ook mechanische verwerkt worden tot pulp, maar dit is kleinschaliger en dus duurder en zeldzamer.

LYOCELL

Lyocell wordt gemaakt van Eucalyptus, een snelgroeiende boom waar praktisch zonder chemisch afval vezels uit getrokken kunnen worden. Ook aan het maken van de stof komen geen toxische middelen te pas. Lyocell is goed voor hergebruik én biologisch afbreekbaar. Verder kan je de stof wassen op lage temperaturen.

Helaas is het wel zo dat het textiel zich moeilijk laat verven, wat ertoe leidt dat producenten grijpen naar chemische kleuring.

 

INNOVATIEVE VEZELS

Er wordt constant verder gezocht naar nieuwe, innovatieve en duurzame materialen.

  • Het Nederlandse bedrijf Dutch aWEARness ontwikkelde zo bijvoorbeeld biologisch materiaal uit Miscanthus gras en melkvezels, alsook de synthetische stof Returnity (gemaakt uit gerecycleerd polyester). Het bedrijf zet haar onderzoek op dit domein verder - to be continued dus!
  • Het Duitse Qmilch Deutschland GmbH ontwikkelde in 2011 eveneens een melkvezel, Qmilk genaamd. De zachte, natuurlijke stof is antibacterieel en leent zich tot gebruik in de kledingsector.
  • Een ander vernieuwend materiaal is Piñatex. Deze stof wordt gemaakt uit ananasbladeren en kan gebruikt worden als alternatief voor dierlijk leer.
  • Verder is CRAiLAR Flax een duurzame stof die weinig chemicalieën en water vraagt, zachter is dan katoen en gelijkaardige eigenschappen heeft aan polyester. 
  • Als laatste voorbeeld heeft het Japanse bedrijf Teijin in de voorbije 10 jaar niet stilgezeten en een nieuwe technologie ontwikkeld om van oude polyesterstoffen nieuwe (polyester)garens te maken. Dit closed loop-systeem werd ECO CIRCLE gedoopt en heeft sinds 2002 een reeks recycleerbare polyesters met verschillende eigenschappen voortgebracht.

(Bron: Kate Fletcher)

tips&tricks

  • Gebruik de Nike Making app
    De Nike Making app helpt designers om de impact van bepaalde materiaalkeuzes te visualiseren. De tool is makkelijk te gebruiken en gericht op desi…
    Lees meer

  • The Sustainable Angle - duurzame stoffenbeurzen (Londen)
    De Londense non-profitorganisatie The Sustainable Angle probeert de impact van de (mode-)industrie te verminderen. The Sustainable Angle adviseert…
    Lees meer

  • Première Vision - stoffenbeurs met Performance Codes (Parijs)
    Op de stoffenbeurs Première Vision in Parijs, kan je de materialen die je kiest screenen op een aantal labels. De Première Vision Performance …
    Lees meer

  • Lineapelle - beurs voor o.a. leer en accessoires met certificaten (Milaan)
    Op Lineapelle (Milaan), de beurs voor leer, accessoires, componenten en  stoffen, kan je in de catalogus van standhouders makkelijk filteren op be…
    Lees meer

  • Techtextil
    Op deze jaarlijkse beurs in Duitsland vind je de laatste ontwikkelingen op gebied van technisch textiel en nonwovens. Meer info op de website …
    Lees meer

  • Le Souk - Global Sourcing
    Op de website van ‘Le Souk’ kan je niet enkel materiaal vanuit de hele wereld zoeken op basis van minimumafname, maar ook met behulp van een susta…
    Lees meer

  • Ecological Textiles - online duurzame stoffen kopen
    Op het Nederlandse platform Ecological Textiles kan je heel makkelijk zoeken op specifiek duurzame materialen. Het bedrijf biedt kwaliteitsvol…
    Lees meer

  • Interloom - online duurzame stoffen kopen
    Op het Duitse B2B online platform Interloom kan je makkelijk duurzame stoffen (samen) kopen en verkopen. Je vindt er een materialenbibliotheek waa…
    Lees meer

  • Libeco-Lagae - Belgische linnenproducent met Cradle to Cradle-certificaat
    Libeco-Lagae produceert linnen stoffen en afgewerkte linnen producten. Hun product Loomstate werd bekroond met een Cradle to Cradle Silver label. …
    Lees meer

  • Refinity ® - tips over duurzame materialen
    Op de website van Refinity vind je heel wat informatie over duurzame stoffen en duurzaam design. Oprichtster Fioen van Balgooi maakte bijvoorb…
    Lees meer

  • Better Cotton Initiative - globale normen voor katoen
    The Better Cotton Initiative (BCI) is een non-profitorganisatie die werkt aan globale standaarden voor beter katoen. Met een hoofdkantoor in Zwits…
    Lees meer

  • MateriO’ - materialenbibliotheek
    Bij materiO’ in Brussel vind je een brede waaier aan innovatieve materialen en technologieën. Daarnaast biedt de materialenbibliotheek een int…
    Lees meer

  • TextielLab - Kenniscentrum Tilburg
    Het TextielLab van het TextielMuseum in Tilburg is een kenniscentrum dat het midden houdt tussen een gespecialiseerde werkplaats voor het vervaard…
    Lees meer

  • Hou innovatieve materialen in de gaten
    Nieuwe materialen schieten als paddenstoelen uit de grond (ja, soms letterlijk …). Probeer de laatste evoluties op de voet te volgen. Een aantal m…
    Lees meer

  • Ethical Fashion Forum - The SOURCE - Global Platform for Sustainable Fashion
    The SOURCE is een online platform gelanceerd door the Ethical Fashion Forum. Het platform biedt tools en diensten aan voor professionals binnen de…
    Lees meer

  • The Ethical Fashion Source Database
    The Ethical Fashion Forum biedt een online database aan met een lijst van leveranciers van organische, ethische en ecologische stoffen, componente…
    Lees meer

  • Lotte Martens - Belgisch textiellabel
    In 2007 startte Lotte Martens haar textiellabel in Leuven. Kleur, speelsheid en duurzaamheid vormen Lotte Martens' signatuur. Bij Lotte kan je…
    Lees meer

  • Centexbel - Technisch en Wetenschappelijk Centrum voor de Belgische Textielnijverheid
    Centexbel heeft als doel de concurrentiepositie van de Belgische textielbedrijven duurzaam te verstevigen. Daarom biedt Centexbel de textielindust…
    Lees meer

  • Made-By ‘Benchmark for Fibres’
    Made-By biedt een handig overzicht van de milieu-impact van de meest gebruikte materialen in de kledingindustrie. De stoffen worden verdeeld i…
    Lees meer

  • Texworld - stoffenbeurs met duurzaamheidslabels (Parijs)
    Texworld, een andere Parijse stoffenbeurs, kent labels toe zodat je makkelijk duurzame materialen kan herkennen. Er zijn vier categorieën die …
    Lees meer

Ontdek andere tips & tricks

Kies voor gerecyleerde of recycleerbare stoffen

De familie van gerecycleerd textiel is vandaag de dag volop aan het uitbreiden. Zoals de tabel van Made-By aantoont, staan gerecycleerde stoffen hoog gerangschikt. Dat komt omdat er in het recyclageproces minder energie, grondstoffen en chemische producten nodig zijn dan bij de productie van nieuw textiel. Door bestaande garens en textiel te gaan hergebruiken, verklein je bovendien de nood om stoffen te maken van ‘virgin’ (raw) materialen, zoals katoen, wol of synthetisch garen. Dit bespaart energie en vermijdt de vervuiling die zou plaatsvinden tijdens het verven, wassen en oogsten.

Daarnaast is het aan te raden om meer te weten te komen over de recycleerbaarheid van stoffen en rekening te houden met richtlijnen die maken dat een stuk op het einde van haar/zijn leven makkelijker in de loop blijft door recyclage. Enkele criteria om te ontwerpen voor recyclage vind je terug onder ‘ontwerp voor hergeboorte’ en ‘recycleer textiel’.
Onthoud wel dat de beste oplossing nog altijd het vermijden van afval is, en dat recyclage pas de allerlaatste oplossing mag zijn.

 

HOE GEBEURT RECYCLAGE?

  • Natuurlijke materialen
    De recyclage van natuurlijke materialen (katoen, wol, ...)  gebeurt mechanisch: het is een proces waarbij stoffen gestript en verscheurd worden tot kleinere stukjes; de vezels. De vezels die hier als resultaat uit komen, hebben heel wat breek- en trekwerk doorstaan en zijn erg kort geworden. Dit heeft tot gevolg dat er een kwaliteitsprobleem zou ontstaan als we (enkel) deze vezels zouden gebruiken om nieuw textiel te maken; het product zou niet stevig genoeg zijn en te snel uit elkaar vallen. Om tot een betere kwaliteit te komen, worden de korte vezels vermengd met lange (nieuwe), minder breekbare vezels.
     
  • Synthetische materialen
    Waar natuurlijke materialen enkel op deze manier gerecycleerd kunnen worden, hebben synthetische stoffen meerdere opties. Ze kunnen zowel mechanisch als chemisch gerecycleerd worden. Polyesters, waaronder we in dit geval voornamelijk industriële overschotten en ‘post-consumer’ plastics (flessen bijvoorbeeld) verstaan, worden vermaald, gesmolten en daarna gesponnen tot nieuwe vezels.

De vraag naar gerecycleerd polyester neemt toe, maar dan vooral in de nichemarkt van sport- en outdoor kledij. De recyclage van natuurlijke materialen daarentegen hinkt achterop en loopt het risico nog een lange tijd marginaal te blijven. De kostprijs van nieuwe natuurlijke materialen ligt laag, waardoor deze de markt blijven domineren en er geen drang ontstaat naar ontwikkelingen op gebied van innovatieve recyclagemethoden. En innovatie is net wat er nodig is. Van zodra er een methode gevonden wordt om langere vezels te bekomen bij het scheidingsproces, is er een kans dat de kwaliteit (en dus de vraag) zal toenemen.

 
VERSCHILLEN IN RECYCLAGE - VAN STOF TOT STOF
KATOEN

Katoen is een grootverbruiker op gebied van water, pesticiden en insecticiden. Gerecycleerde katoen is in dat opzicht een alternatief dat bijdraagt tot het verminderen van grondstofverbruik en pollutie. Omdat katoenafval al geverfd is, hoeft er bovendien niet opnieuw gekleurd te worden (een proces dat ook heel wat water en chemische stoffen vereist).

Er is veel katoenafval te vinden, zowel in de pre-verbruiksfase als in de post-verbruiksfase. Met ‘pre-verbruiksfase’ wordt bedoeld dat er binnen elk onderdeel van de productie wel afval vrijkomt. Zowel tijdens het maken van het garen, de stof als bij de productie van het kledingstuk zelf wordt er afval gecreëerd. ‘Post-verbruik afval’ daarentegen verwijst naar kledingstukken die worden afgedankt na gebruik door de consument.

Voor de recyclage van katoen, wordt het afval eerst gesorteerd op type en kleur. De gesorteerde stoffen worden door stripmachines gescheurd in repen, om dan uit elkaar gerafeld te worden tot vezels. De vezels die uit dit proces komen, zijn korter dan nieuwe vezels, wat betekent dat ze moeilijker gesponnen kunnen worden. Daarom wordt gerecycleerd katoen vaak vermengd met nieuw katoen. Dat verzekert de kwaliteit en de sterkte van de garens. Soms wordt niet meer dan 30% gerecycleerde katoen gebruikt in de nieuwe stof.

POLYESTER EN PLASTIC

Polyesters zijn niet de beste van de klas op gebied van milieuvriendelijkheid. Het is daarom een goede zaak om vooral te vertrekken van de bestaande (plastiek)afvalberg en niet nog extra nieuw plastiek te gaan produceren. Door te kiezen voor gerecycleerd polyester, verminderen we het verbruik van ruwe olie, die nodig is bij de productie van nieuwe polyesters.

Vandaag gebruiken we vooral plastic flessen, onbruikbaar productieafval en afgedankte kleding om gerecycleerd polyester te maken. De stof of het plastiek worden vermalen en gesmolten en daarna tot garen getrokken.

Het gebruik van gerecycleerd polyester is aan het toenemen, alsook de bekendheid ervan. Waar voeger vooral Patagonia pionierde met haar gerecycleerde polyester uit flessen, sluiten tegenwoordig vele andere merken aan. Zo bijvoorbeeld de populaire ‘RAW for the Oceans’ collectie van G-star en Pharrell Williams, gemaakt van Bionic Yarn, een mix van gerecycleerd plastic en katoen.

NYLON

Net zoals polyester, is ook nylon gemaakt op basis van petroleum. Het is echter moeilijker om nylon te recycleren dan polyester. Na jaren onderzoek, ontwikkeling en testen, worden er nu toch gerecycleerde nylonvezels ontwikkeld die bruikbaar zijn voor kleding en die de kwaliteitstesten doorstaan.

Gerecycleerd nylon wordt gemaakt van post-industriële vezels, garen uit het spinningproces, en afval uit de weving. Econyl experimenteert met het hergebruik van afgedankte industriële visnetten.

WOL

Wol wordt streng gesorteerd op kleur en kwaliteit voor er nieuwe draad van gesponnen kan worden. Het is een arbeidsintensief proces, maar werken met reeds gerecycleerde wol heeft wel ecologische voordelen. Zo kan het kleuringsproces volledig overgeslagen worden en wordt overdadig gebruik van water en chemicaliën vermeden.

DENIM

Jeans kan ondertussen op verschillende manieren gerecycleerd worden en men blijft verder zoeken naar manieren om de vezels langer te laten meegaan. Zo heeft Nudie jeans bijvoorbeeld van oude, gedragen jeans nieuwe gemaakt door de jeans te snijden en te vermalen tot een katoenachtige pulp, wat als ruw materiaal kan dienen voor nieuwe garen. Aangezien dit gerecycleerd garen erg korte vezels heeft, wordt ook hier vaak virgin katoen toegevoegd om een sterkere stof te krijgen.

tips&tricks

  • Interloom - online duurzame stoffen kopen
    Op het Duitse B2B online platform Interloom kan je makkelijk duurzame stoffen (samen) kopen en verkopen. Je vindt er een materialenbibliotheek waa…
    Lees meer

  • The Sustainable Angle - duurzame stoffenbeurzen (Londen)
    De Londense non-profitorganisatie The Sustainable Angle probeert de impact van de (mode-)industrie te verminderen. The Sustainable Angle adviseert…
    Lees meer

  • Cliff - gerecycleerd materiaal van Dutch aWEARness
    Met Cliff laat Dutch aWEARness ons zien hoe je post-consumer textiel kan recycleren tot een nieuw product. Gebruikte kleding wordt herwerkt to…
    Lees meer

  • Première Vision - stoffenbeurs met Performance Codes (Parijs)
    Op de stoffenbeurs Première Vision in Parijs, kan je de materialen die je kiest screenen op een aantal labels. De Première Vision Performance …
    Lees meer

  • Fashion Positive: Cradle 2 Cradle materialenoverzicht
    Fashion Positive deelt een overzicht van textiel en materiaal dat Cradle to Cradle Certified™ is.
    Lees meer

  • Hou innovatieve materialen in de gaten
    Nieuwe materialen schieten als paddenstoelen uit de grond (ja, soms letterlijk …). Probeer de laatste evoluties op de voet te volgen. Een aantal m…
    Lees meer

  • Made-By ‘Benchmark for Fibres’
    Made-By biedt een handig overzicht van de milieu-impact van de meest gebruikte materialen in de kledingindustrie. De stoffen worden verdeeld i…
    Lees meer

  • Texworld - stoffenbeurs met duurzaamheidslabels (Parijs)
    Texworld, een andere Parijse stoffenbeurs, kent labels toe zodat je makkelijk duurzame materialen kan herkennen. Er zijn vier categorieën die …
    Lees meer

Ontdek andere tips & tricks

Hergebruik en herontwerp afval

Het hergebruiken van afgedankte stukken stof om nieuwe dingen te creëren, is al een hele tijd erg populair, maar de manier waarop dit gebeurt is nu professioneler dan ooit. Hergebruik, herontwerp of upcycling wordt een eco-efficiënte strategie genoemd, hoewel deze aanpak niet het werkelijke probleem adresseert: de toename in productie en consumptie. Dat gezegd zijnde, is er een gigantische hoeveelheid textiel- en kledingafval, die de populariteit van deze strategie alleen maar doet toenemen (en terecht).

TEXTIEL- & KLEDINGAFVAL

Er zijn ondertussen verschillende merken die modebewuste kleding produceren door te werken met de stofoverschotten van de reguliere mode-industrie.

TERUGGEWONNEN TEXTIEL

De meest voor de hand liggende manier is werken met gebruikte kleding (ook post-consumer spills genoemd). Het komt er dan op neer nieuwe kleding te maken uit oude stukken of stoffen. Het hoeft niet enkel te gaan om stoffen uit de mode-industrie. Denk bijvoorbeeld ook aan oude brandweerslangen, parachutes, vlaggen, autobanden, you name it. Zolang afgedankt textiel maar op een creatieve manier hergebruikt wordt en weer op de markt komt als nieuw, geüpcycled product.

TERUGGEWONNEN PRODUCTIE-AFVAL

Een andere manier is om niet naar het einde van de levensloop van een kledingstuk te kijken, maar al veel vroeger in te pikken. Designers die werken met pre-consumer spills grijpen dan ook naar stukken stof die al tijdens het ontwerp- of productieproces als afval werden bestempeld (nog voor ze bij de consument terechtkomen dus). Deze overschotten komen vaak tot stand bij het patroonsnijden of bij de productie van de stof.


BIOLOGISCH AFVAL

Een ander afval dat niet meteen aan mode gelinkt wordt, is biologisch afval. Mode maken uit iemands etensrestjes? Yes we can!

Qmilk is een mooi voorbeeld met een wel zeer uniek productieproces waarbij melkeiwitten worden omgezet in textielvezels. Het eiwit wordt gehaald uit melk die niet meer geschikt is voor consumptie. In Duitsland alleen al wordt jaarlijks 1,9 miljoen ton melk weggegooid, terwijl er nog bruikbare stoffen inzitten. De finale vezels die na de transformatie van de eiwitten bekomen worden, zijn bruikbaar in kleding, interieur, industriële toepassingen en medisch materiaal.

Andere voorbeelden zijn Piñatex, dat gemaakt wordt uit de vezels van ananasbladeren, of S.Café, een stof gemaakt uit koffie.

Het loont zeker de moeite om dit soort ontwikkelingen in de gaten te houden!

tips&tricks

  • Hou innovatieve materialen in de gaten
    Nieuwe materialen schieten als paddenstoelen uit de grond (ja, soms letterlijk …). Probeer de laatste evoluties op de voet te volgen. Een aantal m…
    Lees meer

  • Denk ook aan ‘pre-consumer textile spills’
    Voor een kledingstuk naar de consument gaat (in de ontwerp- en productiefase), wordt er al heel wat (textiel)afval gecreëerd. Je kan actief nadenk…
    Lees meer

  • Cliff - gerecycleerd materiaal van Dutch aWEARness
    Met Cliff laat Dutch aWEARness ons zien hoe je post-consumer textiel kan recycleren tot een nieuw product. Gebruikte kleding wordt herwerkt to…
    Lees meer

Ontdek andere tips & tricks

Laat je inspireren door de natuur

Het lijkt op het eerste zicht misschien geen evidentie, maar het is verbazingwekkend hoeveel inspiratie je kan opdoen door simpelweg naar de natuur te kijken. De natuur heeft immers al miljoenen jaren innovatie achter de rug en bedacht soms hele slimme oplossingen voor herkenbare vraagstukken. De wetenschappelijke term voor dit principe is bio-mimicry, en betekent letterlijk vertaald: het nabootsen van de natuur.

Daarnaast is het interessant om te leren welke bewerkingen natuurvriendelijk zijn en hoe je misschien alternatieven kan gebruiken voor door de mens gemaakte producten, om zo de kans op een natuurlijk recyclageproces (ook wel cradle to cradle genoemd) groter te maken.

DE NATUURLIJKE KRINGLOOP: CRADLE TO CRADLE

Cradle to cradle is één van de oudste principes binnen de circulaire economie, maar tegelijk één van de moeilijkste. Het basisidee in de natuur is dat elk natuurlijk product zijn plaats kent: iets ontstaat en is opgebouwd uit natuurlijke grondstoffen en verdwijnt op het einde terug in de aarde. Dit is in principe de meest doorgedreven kringloopgedachte die er bestaat. Met door de mens gemaakte producten is dit amper mogelijk, zo zien we ook in de kledingindustrie. Maar er wordt wel geprobeerd dit principe na te bootsen.

Het cradle to cradle-concept (C2C) werd aan begin van de 21ste eeuw voor het eerst verwoord door William McDonough en Michael Braungart. Zij beschouwen een kledingstuk als een planeetvriendelijk item, aangezien het (vaak) gemaakt wordt van natuurlijke producten. Dit houdt in dat er mogelijkheden zijn om het opnieuw te laten opnemendoor de natuur; of het biologisch afbreekbaar te maken. Kijk eens bij ‘biodegradeer organisch textiel’ om meer te weten te komen over afbreekbare stoffen.

In realiteit bestaat een kledingstuk echter niet alleen uit de basisgrondstof; vaak wordt deze vermengd met andere materialen, zoals polyesters, of bewerkt met kleurstoffen en coatings die een afbreekproces onmogelijk maken. De voorwaarde om C2C te doen slagen, is dan ook dat nieuwe producten helemaal anders gemaakt zouden worden, nl. met het oog op compostering.

We bekijken hieronder enkele bewerkingen ter vervanging van de klassieke methoden, om de natuur minder schade toe te brengen als je het product zou composteren.

NATUURLIJKE KLEURINGEN

Vandaag de dag hebben we keuze uit een overvloedig aanbod aan synthetische kleurstoffen. Zij zijn populairder dan natuurlijke kleuringen, omdat ze veel meer tinten toelaten en kleurvaster zijn. Er zijn nochtans veel planten die zich uitstekend lenen tot het bereiden van een kleurstof. Vroeger, tot 1850 ongeveer, was dit trouwens de normale gang van zaken om stoffen te verven.
Het is niet altijd op het eerste zicht duidelijk welke kleur een bepaalde plant voortbrengt. Ergens is het logisch dat een rode biet ook een rode kleur zal afgeven, maar dat een ui een bruine crème oplevert, dat vraagt om wat experiment.

Hieronder een overzichtje van kleuren waar je al eens mee aan de slag kan.
Nadeel: vaak is de nabehandeling van deze kleuringen niet milieuvriendelijk. Hier bestaat dus nog ruimte voor innovatie!

(Bron: Natuurlijk Verven - Roos Soetekouw)

Natuurlijke Kleuringen Textiel

COATINGS

Ook coatings zijn een menselijke bewerking die recyclage bemoeilijkt. Een coating is een beschermlaag: een weefsel of ‘non-woven’, film of laagje (PVC, PU, silicone of iets anders) dat op een drager (nylon, polypropyleen, polyamide, katoen, wol) wordt gelegd om de fysische eigenschappen en aspecten ervan te veranderen of te verbeteren. Ook hier kan je op zoek gaan naar een milieuvriendelijk alternatief.
(Bron: Sioen

 
BIO-MIMICRY: OP ZOEK NAAR SLIMME OPLOSSINGEN

Naast ontdekken wat er natuurvriendelijk is, kan je de natuur evengoed gebruiken om oplossingen te helpen vinden voor specifieke vraagstukken. Enkele voorbeelden:

REINIGING

Al wat op een lotusblad valt, rolt ervan af en maakt het blad daarbij nog eens proper ook. Dit effect wordt ‘superhydrophobicity’ of het ‘lotus effect’ genoemd, en wordt vaak gebruikt in kledij die baat heeft bij zelfreiniging, zoals bijvoorbeeld regenjassen of werkkledij.

ANTI-ALLERGEEN

Anderen werken dan weer met het element chitosan uit de schelp van de krab met zelfhelende en antibacteriële eigenschappen. Onderzoekers zijn momenteel op zoek naar toepassingen voor kledij van brandweermannen, of slaapkledij voor kinderen.

NOG VOORBEELDJES

Waarschijnlijk heb je ook al gehoord dat het principe van de Velcro (klittenband) gebaseerd is op de kleefeigenschappen van de braam, of heb je de commotie meegemaakt over het ‘haaienpak’ van Michael Phelps, een zwempak dat de haaienhuid zo goed had nagebootst dat de andere zwemmers dit aanvoelden als oneerlijke concurrentie.

Kortom, voorbeelden in overvloed. Dit zou ons te ver afleiden van duurzaamheid, maar you catch our drift.

Tot slot kan je voor meer inspiratienog terecht bij AskNature.

tips&tricks

  • Biofabricate - design, technologie en biologie
    Biofabricate focust op ontwikkelingen waarbij producten ontworpen worden en ‘groeien’ met behulp van biologische organismen (denk aan algen en bac…
    Lees meer

  • OrganoClick
    OrganoClick is een Zweeds cleantech-bedrijf dat een waterafstotende en duurzame textielcoating op de markt bracht. Geïnspireerd door de natuur ont…
    Lees meer

  • Hou innovatieve materialen in de gaten
    Nieuwe materialen schieten als paddenstoelen uit de grond (ja, soms letterlijk …). Probeer de laatste evoluties op de voet te volgen. Een aantal m…
    Lees meer

  • AskNature - online catalogus van oplossingen die de natuur biedt op designvraagstukken
    Op de website van AskNature kan je een vraag stellen over bijvoorbeeld hoe iets wordt afgebroken in de natuur. Je krijgt dan voor dit specifieke v…
    Lees meer

Ontdek andere tips & tricks

Denk na over alle aspecten van je product

Ondertussen weten we dat de keuze voor de juiste grondstoffen mee zal bepalen of je kledingstuk een tweede leven zal krijgen of niet.

Maar natuurlijk bestaat een kledingstuk niet zomaar uit een stukje verse katoen: er wordt nogal veel aan toegevoegd! Deze kleine ingrepen waar je in eerste instantie misschien niet direct aan denkt, kunnen je goede intenties om te recycleren in het water doen vallen.

Omdat recycleren vaak staat of valt met goed sorteren, is het van belang dat de machines je stuk zo gemakkelijk mogelijk herkennen en dat het dus zo duidelijk mogelijk is van welke (grond)stof het werd gemaakt. Hou hier rekening mee in je veredelingsproces, of bij het kiezen van je fournituren.

Enkele basisregels:

  • Maak je kledingstuk zo veel mogelijk uit één vezelsoort; vermijd het mixen van verschillende stoffen.
  • Zorg dat je vezelsoort herkenbaar is aan de oppervlakte. Er een coating over leggen (zeker laminering), kan het sorteerproces erg bemoeilijken.
  • Ook je weeftechniek maakt een verschil: weefsels waarbij de ene vezel ingepakt of verborgen wordt door een andere vezel, kunnen een onjuist resultaat opleveren.
  • Metaal is een groot probleem en dus te vermijden. Via metaaldetectiesystemen wordt metaal eruit gefilterd, omdat dit erg schadelijk kan zijn voor de recycleermachines.
  • Ritsen, knopen en labels zouden makkelijk te verwijderen moeten zijn. Het ideale scenario is dat je ze weglaat.
  • Zorg dat je labeltje en etiketjes van dezelfde stof zijn gemaakt als het kledingstuk. Kies naden die makkelijk los te krijgen zijn. Als je draad gebruikt, gebruik dan bijvoorbeeld geen polyester voor een katoenen kledingstuk.

tips&tricks

  • Denk na over je garens en naden en hou innovaties in de gaten.
    Wear2™ is een technologie die ervoor zorgt dat kledingstukken gemakkelijk terug uit elkaar gehaald kunnen worden. Door te werken met speciale gare…
    Lees meer

  • Hou ontwikkelingen over nieuwe coatings, kleuringen en bewerkingstechnieken in de gaten.
    Een aantal voorbeelden: de Vetex solventvrije coatinglijn (als alternatief op de DMF-solvent gebaseerde coatingtechnologie). Nano-dy…
    Lees meer

  • Wear2™ - eco-stitch - makkelijke demontage
    Wear2™ is een nieuwe eco-stitch-technologie (naadtechnolgie) ontwikkeld door een groep Britse retailers, producenten en textielrecyclagebedrijven.…
    Lees meer

Ontdek andere tips & tricks