Einde leven

Bekijk elk einde als een nieuw begin

introductie

Wist je dat?

20% van het globale productieafval komt uit de textiel- en kledingindustrie. 

Zo! Hier zijn we dan, aan het einde van de cyclus. Of toch niet? Vaak zijn er naast het voorgoed afdanken nog allerlei ingrepen die je kan doen om ervoor te zorgen dat die grondstoffen die met bloed, zweet en tranen uit de grond zijn gekomen, een langer leven krijgen.

 

DUS, WAT KAN IK DOEN?

Heb je al gehoord van stoffen die helemaal vergaan? Dit heet biodegradeerbaarheid. Schoenen maken die je in de grond kan stoppen? Spectaculair toch!

Maar je hoeft het niet zo ver te zoeken; iets wat vandaag al volop wordt gedaan, is het upcyclen van kleding. Stukken stof hergebruiken voor nieuwe ontwerpen, het kan vrij gemakkelijk.

Een stapje verder dan het hergebruiken van het textiel zelf, is het hergebruiken van de vezels. Recycleren kan, maar je moet er van in het begin van het designproces rekening mee houden.

Wil je vermijden dat kleding zomaar verdwijnt op de afvalberg? Werk dan met een systeem dat de terugname van kleding vergemakkelijkt.

En waarom vertrekken we eigenlijk niet van hergebruik? Dat is nog het duurzaamste. Misschien ben jij je kledingstuk beu, maar is er iemand anders blij mee te maken?

strategieën voor Einde leven

Biodegradeer organisch textiel

Het basisidee in de natuur is dat elk natuurlijk product zijn plaats kent: iets ontstaat, opgebouwd uit natuurlijke grondstoffen, en verdwijnt op het einde terug in de aarde. Dit is de meest doorgedreven kringloopgedachte die er bestaat. Eén van de mogelijkheden om de kringloop te sluiten, is dus ervoor zorgen dat je kleding biodegradeerbaar is. Op dit moment is dit nog geen breed toegepaste strategie, omdat er nog veel onderzoek moet gebeuren. Elementen zoals de precieze omstandigheden waarin een kledingstuk zal afbreken en de tijd dat dit in beslag neemt, zijn van groot belang.

DE BASISRICHTLIJNEN

BIODEGRADEERBARE STOFFEN

Natuurlijke grondstoffen die gemakkelijk afbreken, zoals katoen, zijde, wol, kasjmier en hennep.

NIET-BIODEGRADEERBARE STOFFEN

Synthetische stoffen zoals polyesters, spandex, nylon, … Hoewel ze op termijn wel vergaan, zal dat toch een mooie 20 tot 200 jaar in beslag nemen.

Textile Fibres

(Bron)

 
BIODEGRADEERBAARHEID PER STOF
KATOEN

Eén van de stoffen die het makkelijkst vergaan, zeker wanneer het over 100% katoen gaat. In een (georganiseerd) composteringsproces zou het materiaal ongeveer na 1 week tot 5 maanden verdwenen moeten zijn.

LINNEN

Dit zeer fijne materiaal kan vergaan op een tweetal weken, als het helemaal zuiver is. Als de stof tot kleine stukjes wordt vermalen, zal het allemaal nog vlotter gaan.

WOL

Kan vergaan binnen het jaar, maar kan er evengoed vijf jaar over doen, afhankelijk van de wolsamenstelling.

BAMBOE

Wordt meer en meer gebruikt en is vergelijkbaar met wol; afhankelijk van de samenstelling zal het er een jaar of langer over doen.

HENNEP

Aangezien hennep afkomstig is van planten en weinig bewerking ondergaat, kunnen we dit beschouwen als zéér afbreekbaar.

ZIJDE

Wordt gemaakt van de cocons van zijderupsen, en is ook zeer afbreekbaar.

Andere stoffen zoals jute, abaca vezels, kurk of producten gemaakt van zaden, schelpen, noten en hout, zijn composteerbaar.

 

WAS HET MAAR ZO SIMPEL...

De realiteit is echter complexer, want natuurlijk bestaat een kledingstuk niet alleen uit je basisgrondstof; bijna altijd wordt deze ‘geblend’ met andere materialen zoals polyesters, of bewerkt met coatings, ... Dit zijn zaken die het afbreekproces toch wel bemoeilijken. Ook alle andere extraatjes, zoals draden, knopen, ritsen, labels, …

tips&tricks

  • Libeco-Lagae - Belgische linnenproducent met Cradle to Cradle-certificaat
    Libeco-Lagae produceert linnen stoffen en afgewerkte linnen producten. Hun product Loomstate werd bekroond met een Cradle to Cradle Silver label. …
    Lees meer

  • Fashion Positive: Cradle 2 Cradle materialenoverzicht
    Fashion Positive deelt een overzicht van textiel en materiaal dat Cradle to Cradle Certified™ is.
    Lees meer

  • Centexbel - Technisch en Wetenschappelijk Centrum voor de Belgische Textielnijverheid
    Centexbel heeft als doel de concurrentiepositie van de Belgische textielbedrijven duurzaam te verstevigen. Daarom biedt Centexbel de textielindust…
    Lees meer

  • Cradle to Cradle Product Design - gratis online cursus
    Het Cradle to Cradle Products Innovation Institute biedt een online cursus aan die je uitlegt hoe je kan ontwerpen voor een circulaire economie. …
    Lees meer

Ontdek andere tips & tricks

Creëer nieuw leven door herontwerp en upcycling

Het hergebruiken van afgedankte stukken stof om nieuwe dingen te creëren, is al een hele tijd erg populair, maar dit gebeurt nu professioneler dan ooit. Hergebruik, herontwerp of upcycling wordt een eco-efficiënte strategie genoemd, hoewel deze aanpak het werkelijke probleem niet oplost: de toename in productie en consumptie.

Dat gezegd zijnde, doet de gigantische hoeveelheid textiel- en kledingafval de populariteit van deze strategie alleen maar toenemen (en terecht). Er zijn ondertussen verschillende merken die modebewuste kleding maken uit stofoverschotten van de reguliere mode-industrie.

 

KLEDING UPCYCLEN

De meest voor de hand liggende manier is werken met gebruikte kleding (ook post-consumer spills genoemd). Afgedankt textiel kan perfect op een creatieve manier hergebruikt worden en weer op de markt komen als een nieuw, geupcycled product. Het komt er dan op neer nieuwe kleding te maken uit oude stukken of stoffen. Vaak werkt dit closed-loop systeem met een tussenschakel, zoals een Kringwinkel of een andere inzamelinstelling.

 
PRODUCTIE-AFVAL HERGEBRUIKEN

Een andere manier is om niet naar het einde van de levensloop van een kledingstuk te kijken, maar al veel vroeger aan te pikken. Designers die werken met pre-consumer spills grijpen dan ook naar stukken stof die al tijdens het ontwerp- of productieproces als afval werden bestempeld (nog voor ze bij de consument terechtkomen dus). Deze overschotten komen vaak tot stand bij het patroonsnijden of tijdens de productie van de stof.

Lees ook meer bij Grondstoffen.

tips&tricks

  • (Her)ontwerp met restmateriaal en upcycle oude kleding
    Probeer na te denken over hoe je aan de slag kan met oude kleding. Een voorbeeld ter inspiratie is het Londense Reclaim to Wear. Denk na ove…
    Lees meer

  • Denk ook aan ‘pre-consumer textile spills’
    Voor een kledingstuk naar de consument gaat (in de ontwerp- en productiefase), wordt er al heel wat (textiel)afval gecreëerd. Je kan actief nadenk…
    Lees meer

  • Upcycle je oude kleding of textiel
    Het internet staat vol tips & tricks over hoe je oude kleding op een creatieve manier kan omtoveren tot iets nieuws. Enkele voorbeelden: T…
    Lees meer

Ontdek andere tips & tricks

Recycleer textiel

De familie van gerecycleerd textiel is vandaag de dag volop aan het uitbreiden. Door bestaande garens en textiel te hergebruiken, verkleint de nood om stoffen te maken van ‘virgin’ (raw) materialen, zoals katoen, wol of synthetisch garen. Dit bespaart energie en vermijdt de vervuiling die zou plaatsvinden tijdens het verven, wassen en oogsten.

Daarnaast is het aan te raden om meer te weten te komen over de recycleerbaarheid van stoffen en rekening te houden met richtlijnen die maken dat een stuk op het einde van zijn leven makkelijker in de loop blijft door recyclage. Enkele criteria om te ontwerpen voor recyclage vind je terug onder ‘ontwerp voor hergeboorte’.
Voor een overzicht van de recyclagemogelijkheden per stof, kijk je bij de schakel grondstoffen, in het bijzonder bij de strategie ‘kies voor gerecycleerde & recycleerbare materialen’.

Onthoud wel dat het vermijden van afval nog altijd de beste oplossing is, bijvoorbeeld door in te zetten op een lange levensduur, en dat recyclage pas de allerlaatste oplossing mag zijn.

 
HOE GEBEURT RECYCLAGE?

De recyclage van natuurlijke materialen (katoen, wol, ...)  gebeurt mechanisch: het is een proces waarbij stoffen gestript en verscheurd worden tot kleinere stukjes; de vezels. De vezels die hier het resultaat van zijn, hebben heel wat breek- en trekwerk doorstaan en zijn erg kort geworden. Dit heeft tot gevolg dat er een kwaliteitsprobleem zou ontstaan als we (enkel) deze vezels zouden gebruiken om nieuw textiel te maken; het product zou niet stevig genoeg zijn en te snel uit elkaar vallen. Om tot een betere kwaliteit te komen, worden de korte vezels vermengd met lange (nieuwe), minder breekbare vezels. Verder is het ook belangrijk of een stof donker of licht gekleurd is; de stoffen worden immers ontkleurd, en voor donkere stoffen heb je uiteraard meer ontkleuring nodig.

Waar natuurlijke materialen enkel op deze manier gerecycleerd kunnen worden, zijn er meerdere opties voor synthetische stoffen, die . Zij kunnen zowel mechanisch als chemisch gerecycleerd worden. Polyesters worden bijvoorbeeld vermaald, gesmolten en daarna gesponnen tot nieuwe vezels.

De vraag naar gerecycleerd polyester neemt toe,  vooral in de nichemarkt van sport- en outdoor kledij. De recyclage van natuurlijke materialen daarentegen hinkt achterop en loopt het risico nog een lange tijd in de marge te blijven. De kostprijs van nieuwe natuurlijke materialen ligt laag, waardoor deze de markt blijven domineren en er geen drang ontstaat naar ontwikkelingen op gebied van innovatieve recyclagemethoden. En innovatie is net wat er nodig is. Van zodra er een methode gevonden wordt om langere vezels te bekomen bij het scheidingsproces, is er een kans dat de kwaliteit (en dus de vraag) zal toenemen.

 
ZUIVERHEID IS KEY

Sorteren en recycleren lukt natuurlijk het best wanneer een kledingstuk voor 100% uit hetzelfde materiaal bestaat. Helaas bevatten de meeste kledingstukken een mix (blend) van verschillende materialen, wat zowat alles bemoeilijkt. Dit zorgt er onder meer voor dat er steeds een (duur) sorteerproces aan het recycleren voorafgaat en dat de prijzen voor gerecycleerd textiel nog te hoog liggen om echt te kunnen concurreren met ‘virgin’ materiaal.

De Radio Frequency Identificatie Tag of RFID-tag biedt volgens o.a. Valvan een mogelijke oplossing . Deze tag zou alle informatie bevatten die een sorteerder moet weten om het sorteerproces veel vlotter te laten verlopen.

Daarnaast zijn er organisaties zoals Worn Again die stellen dat chemische recyclage mogelijk moet zijn vanaf een minimum aan 80% zelfde stof; zij geloven dit te kunnen realiseren tegen 2018.

tips&tricks

  • Cliff - gerecycleerd materiaal van Dutch aWEARness
    Met Cliff laat Dutch aWEARness ons zien hoe je post-consumer textiel kan recycleren tot een nieuw product. Gebruikte kleding wordt herwerkt to…
    Lees meer

  • Denk na over je garens en naden en hou innovaties in de gaten.
    Wear2™ is een technologie die ervoor zorgt dat kledingstukken gemakkelijk terug uit elkaar gehaald kunnen worden. Door te werken met speciale gare…
    Lees meer

Ontdek andere tips & tricks

Organiseer een ophalings- of terugnamesysteem

Consumenten krijgen verschillende mogelijkheden voorgeschoteld om hun afgedragen kleding te doneren. Zo zijn er kledingcontainers, recyclageparken, Kringwinkels, huis-aan-huis-ophalingen, maar ook nieuwe initiatieven zoals Packmee uit Nederland, waarbij je kledij simpelweg in een doosje aan de deur zet. Sticker erop en klaar; Post.nl pakt het voor je mee. Makkelijk, maar toch belandt er nog zo’n 8 kilo per inwoner per jaar bij het afval, en dat kan beter.  Als retailer kan je je steentje bijdragen en zelf ook inzamelingen organiseren:

LAAT KLANTEN GEDRAGEN ITEMS INLEVEREN

H&M, Brantano, PUMA, the North Face, … Zij weten het al: inzamelen werkt. Deze retailers plaatsen take-back boxen in hun winkels waar klanten kleding kunnen a0chterlaten in ruil voor korting op een volgende aankoop. De boxen worden vervolgens opgehaald, gecentraliseerd en gesorteerd, vaak in samenwerking met professionele sorteerbedrijven. De Zwitserse sorteerder I:CO, is misschien wel de bekendste. Tijdens het sorteren wordt een onderscheid gemaakt tussen wat nog draagbaar is en wat niet. Wat draagbaar is, gaat naar de tweedehandsmarkt. De opbrengst hiervan gaat vaak naar goede doelen. Niet-draagbare stukken worden gerecycleerd (voorlopig nog vooral als poetsdoeken en in de auto-industrie) of verbrand.

De sector wacht vol ongeduld op initiatieven die zowel het sorteren als het recycleren makkelijker zullen maken. Om onderzoek in die richting te stimuleren, heeft H&M een heuse Global Challenge opgezet, waarbij zulke innovaties een stevige duw in de rug zullen krijgen.

 
BUSINESSMODELLEN OM JE ITEMS TERUG TE KRIJGEN

Verder kan je ook overwegen om principes zoals leasing, statiegeld of verhuur te integreren in je businessmodel. MUD Jeans is op dit vlak de innovatiefste leerling van de klas; ze bieden naast aankoop ook de optie aan om te leasen. Je kan er een broek huren voor een maandelijks bedrag en ze inruilen tegen een nieuwe wanneer je er klaar mee bent. Zo blijft MUD Jeans eigenaar van de grondstoffen, en houden ze volledige controle over hun eigen vezels. Met vezels of zelfs complete stukken stof uit de teruggewonnen jeans maken ze nieuwe broeken. Ook handig aan dit systeem: is je jeans stuk, dan laat je ze herstellen en draag je een vervangjeans. Waar hebben we dat nog gehoord? 

tips&tricks

  • Zorg dat je klanten hun afgedragen items kunnen inleveren
    Denk na hoe je kan vermijden dat je klanten hun kleding bij het huisvuil gooien wanneer ze er klaar mee zijn. Denk hierbij bijvoorbeeld aan: …
    Lees meer

Ontdek andere tips & tricks

Verleng de levensduur door hergebruik

Over het al dan niet hergebruiken van kledij beslist de gebruiker meestal. Wat doe ik zelf met mijn kledij als ik ze niet meer leuk vind? Geef ik ze weg, verkoop ik ze online, doneer ik ze aan de Kringwinkel, of probeer ik eens een ruilavondje?

Voor tips en richtlijnen ga je best eens kijken bij Gebruik.

Daarnaast zien we toch ook enkele initiatieven opduiken van retailers of designers die zich richten op hergebruik. Zo is er Filippa K met het volgende initiatief: het merk moedigt klanten aan om hun oude Filippa K garderobe binnen te brengen. De teruggebrachte exemplaren worden vervolgens in een eigen tweedehandswinkel doorverkocht.

Kijk verder ook eens naar mogelijkheden voor stuks van vorige seizoenen, of overstocks. Wie weet zijn er wel initiatieven in je buurt die een tweede leven willen geven aan deze stuks, zoals kledingbibliotheken.

tips&tricks

  • Swishing & Swapping - ruil je kleding
    De termen ‘swishing’ en ‘swapping’ worden vaak door elkaar gebruikt en verwijzen in de kern allebei naar het ‘ruilen’ van kleding. Je kan als …
    Lees meer

  • Inleveren van kleding bij winkelketen
    In het onderdeel ‘Einde leven’ lees je alles over wat te doen met kleding die stuk of afgedragen is en waar je terecht kan met items die je gewoon…
    Lees meer

  • (Ver)koop tweedehands
    Een greep uit het grote gamma aan kanalen om tweedehands te (ver)kopen: Online: LabelCrush - België - online platform - herverkoop des…
    Lees meer

Ontdek andere tips & tricks

case selecteren

Laat je inspireren en neem een kijkje in onze case-databank! De databank wordt geregeld geüpdatet. Ken of ben je zelf een voorbeeld dat hier thuis hoort? Laat van je horen!