Gebruik

Door fast fashion zijn de waarde en kwaliteit van kledij flink gedaald. Traditionele vaardigheden om kleding te onderhouden en langer goed te houden, zijn zo goed als verdwenen. Het loont de moeite niet meer, of het werkt simpelweg niet bij items die gemaakt zijn om maar een paar draagbeurten mee te gaan. Toch is ‘langer gebruik’ een van dé pijlers van sustainable fashion. Inzicht in wat kwaliteit is (en wat je dus goed kan onderhouden) leidt bovendien tot betere keuzes tijdens het shoppen. En dat verlaagt dan weer indirect de milieu-impact van mode.

WASSEN EN DROGEN

Duurzaamheid zit soms in simpele dingen, en als consument heb je zelf veel in handen. Vaak zijn gewoontes moeilijk aan te passen, maar denk eraan: wat je gewend bent te doen of wat je geleerd hebt van je ouders, is daarom niet altijd het beste. Ondertussen zijn machines en wasmiddelen grondig veranderd en gelden er andere regels.

Een droogmachine is bijvoorbeeld een luxe, maar het (overdadig) gebruik ervan heeft een grote milieu-impact. Daarnaast zijn de wasmiddelen veel doeltreffender geworden. Kijk dus zeker na of je niet te veel gebruikt. Alle warenhuizen bieden tegenwoordig duurzame wasproducten aan, en er bestaan heel wat zerowaste-alternatieven. Zelfs de temperatuur waarop je wast, heeft gevolgen: te warm wassen is niet goed voor je kledingstuk. En verder ook heel goed nieuws ... we strijken te veel!

Stof tot nadenken:
De gemiddelde wastemperatuur in Europa verlagen met 3°C voorkomt een CO₂-uitstoot die overeenkomt met 700 000 wagens minder op de weg. (I Prefer 30)

Enkele basisrichtlijnen: probeer je kleding niet te vaak te wassen en was op een lagere temperatuur (30°C). Gebruik je droogkast zo weinig mogelijk en kies voor een droogrekje als alternatief. Daarnaast kan je proberen minder te strijken, door gewassen kleding zo snel mogelijk op te hangen om kreuken te vermijden. Je kan ook tijdens het douchen gekreukte kleding ophangen in de badkamer. De stoom helpt om de stof weer gladder te maken (een leuke tip voor op reis!).

EEN VERDIENMODEL VOOR CARE

In onderhoud kan bovendien wel degelijk een verdienmodel zitten voor merken, zo concludeerden de onderzoekers van Recare About Shoes. Ze zagen onder meer tijdens experimenten in de winkels van Torfs dat veel consumenten onderhouds- en beschermingsproducten kochten bij hun (vooral kwalitatieve) nieuwe schoenen als ze hierover uitleg kregen van het winkelpersoneel. Onderhoud en care creëren nieuwe contactmomenten tussen merk en klant, en zorgen dus voor communitybuilding en merkbinding. Enkele tips?

• Maak van onderhoud en herstel een onderdeel van de aankoopervaring.
• Maak onderhoud toegankelijk via servicebundels.
• Zet onderhoud en herstel in als differentiator, om je te onderscheiden van de concurrentie.
• Ontwerp producten zo dat onderdelen makkelijk te herstellen, reinigen of vervangen zijn. (Daarover lees je meer bij Ontwerp voor een lange levensduur.)
• Maak onderhoud en herstel aantrekkelijk door beleving, bijvoorbeeld door workshops of demo’s te organiseren.
• Communiceer transparant over de kosten, besparingen en milieu-impact.
• Ontwikkel eenvoudige, duidelijke instructies die consumenten echt helpen. Denk aan korte tutorials, labels op producten of QR-codes met tips.

Je kan als consument duurzaam zijn door niet altijd nieuwe stuks te kopen, maar af en toe je kast eens grondig te bekijken. De kleding die je niet meer draagt en die nog in goede staat is, kan je ruilen. Je kast aanvullen doe je verder door kleding tweedehands te kopen of te huren.

THE BUYERARCHY OF NEEDS

Sarah Lazarovic stelde zich vragen bij wat we als consument vandaag echt nodig hebben en maakte een variant op de behoeftepiramide van Maslov. De piramide maakt op een leuke manier duidelijk dat er – naast de gebruikelijke impulsaankopen – veel andere opties bestaan om je kast aan te vullen. (Meer info)

RUILEN

Je kan deelnemen aan ruilevenementen die in heel België plaatsvinden of misschien wel zelf een namiddag of avond organiseren, onder vriendinnen of meteen wat grootser! In België vind je dergelijke initiatieven bijvoorbeeld terug via swishing.be.

HUREN

Behalve goed na te denken voor je nieuwe kleding koopt of kleding te ruilen, kan je ook kleding huren.

De drie meest voorkomende varianten zijn:

• Kledingbibliotheken, waarbij je kleding kan ontlenen met verschillende abonnementsformules naar analogie met de gewone bibliotheken.
• Online huurplatformen, waarbij je online kleding kan bestellen alsof je op een webshop zit, maar je je kleding na een bepaalde termijn terugstuurt.

Enkele voorbeelden vind je terug in deze tip.

De kledingverhuur hangt samen met de shift in ownership. Wanneer we niet langer kleding bezitten, ontstaan er nieuwe businessmodellen die spelen met leasingsystemen en een soort statiegeld voor kleding. Lees hierover meer in het topic Verkoop of kijk naar MUD Jeans als inspirerende case.

Ook reguliere merken springen op de kar en lanceren nu en dan een collectie die klanten kunnen huren. De merken staan dan in voor het kuisen en onderhouden van de items.

TWEEDEHANDS

Denk een keertje aan tweedehandskanalen als je nog eens nood hebt aan variatie in je garderobe. Er zijn on- en offline initiatieven voor alle soorten kleding, ongeacht segment, label of merk.

Wist je dat? Reparaties besparen tot 31% CO2 in vergelijking met lineaire modellen. (Ellen MacArthur Foundation)

Het argument dat we moeten sparen om iets nieuws te kunnen kopen, gaat vandaag immers minder op dan vroeger. Nieuwe spullen kopen, slaat al lang geen gat meer in je portemonnee. Integendeel: in een tijd van time is money is nieuw vaak zelfs goedkoper dan herstellen.

Toch zien we stilaan een nieuwe attitude opkomen. Er ontstaan verschillende initiatieven, zowel online als offline, die inspelen op de ontluikende drang van consumenten om de touwtjes zelf letterlijk weer wat meer in handen te nemen.

Offline kan je samenkomen in een Repair Café, waar je bijgestaan wordt in je eerste herstelstappen. Ook schieten de naai- en breicursussen als paddenstoelen uit de grond.
Online zijn er ook tal van plekken waar je veel kan leren over herstel, DIY, … en vind je tips & tricks over hoe je oude kleding op een creatieve manier om kan toveren naar iets nieuws.

En da’s belangrijker dan het misschien lijkt. Dat benadrukken de onderzoekers van REuse in Style in een congrespaper uit 2025 en in het samenvattend rapport over hun Living Lab. Reparatie is cruciaal om afval te verminderen en grondstoffen uit te sparen. Het stimuleert samenwerking, kennisdeling en waardering voor vakmanschap. Elke reparatie verlengt bovendien de levensduur van een kledingstuk gemiddeld met 1,3 jaar. Er is dus een direct verband tussen herstel en langere levensduur (WRAP). Het team van Recare About Shoes plakt daar een onthutsend cijfer op uit de schoenensector; volgens hen een “uitgesproken wegwerpcultuur”. Namelijk dat je gemiddeld 27 miljoen ton CO2-emissies bespaart als je een paar sneakers amper drie extra maanden draagt. (Om je een idee te geven: dat komt overeen met de jaarlijkse uitstoot van zes miljoen auto’s.)

MOTIVATOREN EN DREMPELS

Waarom niet?
Uit een enquête van REuse in Style blijkt dat de meeste consumenten wel achter het idee van reparatie staan, maar daar eigenlijk zelden naar handelen. Wat houdt hen tegen? Zoals zo vaak blijkt de prijs een drempel. De onderzoekers van Recare About Shoes maakten die drempel heel concreet voor schoenen. Hun onderzoek wees uit dat de meeste consumenten bereid zijn om maximaal een vierde tot een derde van de oorspronkelijke aankoopprijs te betalen voor een reparatie. Klanten ervaren herstel nu eenmaal als relatief duur in vergelijking met de prijs van een nieuw product.

Bovendien blijkt uit de REuse in Style-enquête dat het soort kledingstuk een rol speelt, in welke staat het verkeert, en hoe complex de schade is.

De meeste respondenten lieten al eens een broek herstellen, of gingen er zelf mee aan de slag. Schoenen en jassen kregen ook nog reparaties, maar dan vooral door professionals. T-shirts en truien werden het minst hersteld. Dure of nieuwere kledingstukken werden vaker hersteld, terwijl goedkopere of oudere items ‘niet de moeite waard zijn’ om te (laten) maken.

Waarom wel?
Bijna de helft van de respondenten vindt herstellen ‘the right thing to do’. Ze willen minder CO2 uitstoten en ze hebben veel vertrouwen in, en respect voor, de vakmensen in herstelateliers. Ook wanneer consumenten gehecht zijn aan een kledingstuk, blijken ze meer bereid om het te laten herstellen. Niet alle klanten zijn echter op dezelfde manier gehecht aan een item. Sommigen denken functioneel of economisch, anderen emotioneel of identitair. Het is belangrijk om die verschillen te herkennen én erkennen, en je aanbod erop af te stemmen.

De onderzoekers van Recare About Shoes identificeerden motivatoren specifiek voor het herstel van schoenen. Ook daar bleek geld besparen een belangrijke drijfveer, net als de fun van DIY-opties zoals patches. Repair moet volgens het team “lokaal, makkelijk en betaalbaar zijn” en er moet “duidelijke informatie” over bestaan.

Samengevat
De “repair infographic” van REuse in Style biedt een handig overzicht van de overwegingen die consumenten maken bij herstel.
Deze customer journey maakt het meteen duidelijk: kwaliteit, vertrouwen, zorg en beleving zijn minstens even bepalend voor levensduurverlenging als materiaal of design. Levensduur is met andere woorden niet zozeer geen eigenschap van een item, maar het resultaat van zorg, erkenning en context.

IN-HOUSE REPAIR

Uit het Living Lab Recare About Shoes bleek dat herstel, in vergelijking met andere duurzame opties, over alle leeftijden heen de grootste positieve invloed heeft op zowel aankoopintentie als klantenbinding. In-house repair is dus een heel aantrekkelijke piste om de waarde van je merk te verhogen.

Maar wie in-house reparaties wil aanbieden, moet weten dat de meeste consumenten lokale hersteldiensten verkiezen boven de repair services van merken. Ze hebben meer vertrouwen in de kwaliteit ervan. Dat is opvallend, want in andere sectoren (zoals de autosector) is het net omgekeerd. Consumenten denken dat modemerken vooral nieuwe items willen verkopen, en kennen hun reparatie-aanbod nog niet goed. De onderzoekers van REuse in Style raden daarom aan om in te zetten op de zichtbaarheid, kwaliteit en waarde van je hersteldienst. We zoomen even in op al die elementen.

Betere zichtbaarheid
Om klanten naar je repair service te leiden, is visibiliteit doorslaggevend. Dat betekent dat je atelier een opvallende, strategische plek in de winkel krijgt. Ook online kan je de voordelen en mogelijkheden van reparaties tonen. Geef bovendien inkijk in het proces, bijvoorbeeld door je herstel-experts tips te laten delen met klanten.

Kwaliteitscontrole
Goede kwaliteit begint met bekwame kleermakers en naaisters in dienst nemen. Die helpen trouwens niet alleen bij herstellingen. Ze kunnen ook waardevolle inzichten geven om je ontwerpen duurzamer en makkelijker herstelbaar te maken. Verder kan je klanten over de streep trekken door garantie te bieden op herstelde items. En tot slot: wees transparant over hoe je werkt en wat je doet om hoogwaardige reparaties af te leveren.

Meerwaarde
Omdat prijs een grote drempel blijft, is het slim om de toegevoegde waarde van reparaties te benadrukken. Herstel en maatwerk kunnen voor een echte upgrade zorgen, waardoor klanten meer gehecht raken aan hun item en er beter zorg voor dragen. Ook hier is transparantie belangrijk: als klanten exact weten waarvoor ze betalen, staan ze minder weigerachtig tegenover repair. Misschien kan je speciale tarieven invoeren voor klanten die voorbereidend werk doen (zoals een rits verwijderen) waardoor de reparatie sneller verloopt. De onderzoekers van Recare About Shoes raden onder meer aan om te werken met abonnementen, onderhoudspakketten en/of supply-kits.

IN-PARTNERS INSCHAKELEN

Dankzij in-house herstellingen behoud je maximale controle en bouw je aan je merkbeleving, maar ben je minder flexibel. Het vraagt bovendien wel wat capaciteit om eigen personeel te kunnen vrijmaken. Dan maar met partners werken voor je herstellingen? Onder meer daarop gaat de Circle Scan dieper in. Dit overzichtsdocument bundelt alle bevindingen rond repair uit het Living Lab INFINITEX, en maakt onder meer de afweging tussen centrale outsourcing en samenwerken met decentrale lokale herstellers.

Centrale outsourcing heeft als voordeel dat het schaalbaar en professioneel is, maar daarmee loop je het risico op een langere doorlooptijd. Je kan ook minder makkelijk lokaal werken. Dat laatste lukt wél wanneer je de handen (decentraal) in elkaar slaat met onafhankelijke vakmensen uit de buurt. Het nadeel daarvan is dat je met elk van hen apart afspraken moet maken, en je minder overkoepelend kan sturen.

Misschien past een samenwerking met een sociaal herstelatelier of maatwerkbedrijf wel bij jouw volumes en strategie? In Vlaanderen zijn heel wat van die ateliers actief, zoals Weerwerk, De Posthoorn, Kiemkracht, Kontoer, Kunnig en ‘t Uniek. De Circle Scan moedigt samenwerkingen aan met de sociale economie, waartoe ook Kringwinkels behoren. Zo creëer je maatschappelijke meerwaarde, gun je jezelf flexibiliteit en kan je terugvallen op sterke logistieke structuren. Een tip van de INFINITEX-onderzoekers: maak heldere, contractuele afspraken over volumes, transport en kwaliteit.

EEN HELDERE FLOW

Welk organisatiemodel je ook kiest, de Circle Scan benadrukt dat een repair-proces baat heeft bij hele duidelijke stappen:
 

De onderzoekers raden aan om herstellingen te bundelen of te werken met vaste routines, en om in te zetten op digitalisering. Zo kan je kledingstukken, deadlines en capaciteit tracken.

Nadat je de stappen van jouw herstelproces in kaart hebt (inname, diagnose, herstel, kwaliteitscheck, retour) en hebt bepaald of je al dan niet gaat samenwerken met een externe partner, heb je nog een aantal stappen te zetten, die je kan raadplegen in de Circle Scan:

• Voer een benchmark uit voor je herstelprijzen, en hou hierbij rekening met de nieuwprijs.
• Stel een duidelijke communicatietabel op: doorlooptijd, kostprijs en wat wel/niet hersteld wordt.
• Zet repair in om merkwaarde te versterken en klantentrouw te verhogen.
• Train winkelmedewerkers zodat ze herstel mee uitdragen als onderdeel van de merkervaring.

Ook voor de REuse in Style-onderzoekers was het duidelijk dat herstel niet zomaar een bijkomstige service is, maar een complexe dienst die alleen werkt wanneer je expertise, logistiek, volumes en communicatie perfect op elkaar afstemt.
 

WAT MET REFURBISHEN?

Het team van Recare About Shoes onderzocht de aantrekkelijkheid van refurbishen. Refurbished is in hun definitie niet hetzelfde als professioneel hersteld. Dat laatste bleek uit hun onderzoek moeilijk schaalbaar bij schoenen, omdat er hoge arbeidskosten bij komen kijken en consumenten er niet veel voor willen betalen. Wat er wél werkt (lees: haalbaar en rendabel is)? Klanten hun eigen schoenen laten refurbishen of tweaken met toffe patches! Je leest hierover meer in de case “Torfs: inzetten op onderhoud”.

Wat doe ik met mijn kledij als ik ze niet meer leuk vind? Dit is ongetwijfeld een vraag waarmee je minstens enkele keren per jaar geconfronteerd wordt. Wat zijn de mogelijkheden? Geef ik mijn kleren weg, verkoop ik ze online, doneer ik ze aan de Kringwinkel, of probeer ik eens een ruilavondje?

THE USUAL SUSPECTS

• Ophaling aan huis door een goed doel
• Deponeren in een kledingcontainer op straat in je gemeente

Langs deze twee kanalen komt de kleding bij sorteerders terecht. Het goede doel kan met de opbrengst investeren in haar missie. De sorteerders pluizen uit wat naar de tweedehandsmarkt kan. Deze kleding wordt in bulk of geperst in balen verstuurd naar Afrika, Oost-Europa, … Kleding die niet meer draagbaar is, wordt verwerkt tot poetsdoeken en isolatie in de auto-industrie, of verbrand. Slechts een klein percentage wordt effectief gerecycleerd. Omdat aan recycleren veel voorwaarden verbonden zijn, zoals zuiverheid en dergelijke (zie Einde leven), is deze strategie nog niet zo populair als we zouden willen. Het Belgische be the fibre zorgt ervoor dat kleding wordt hervezeld en tot nieuwe producten wordt omgezet. Zo krijgt de ingezamelde kleding een gesloten keten.

OOK DE RETAILER DOET MEE

Sinds enige tijd stappen retailers mee in dit verhaal. Ze voorzien soms inzamelpunten in hun winkels waar je kleding kan achterlaten in ruil voor korting. Ook zij geven de opbrengsten hiervan aan goede doelen, of investeren in de zoektocht naar innovatieve recyclagemogelijkheden.

NAAR DE KRINGWINKEL OF TWEEDEHANDSWINKELS

Als je je kleding een tweede leven wil bezorgen, zoek je het best naar initiatieven die tweedehands verkopen. Zij zullen je kleding aannemen en uitsorteren wat nog goed genoeg is om in de winkels te hangen. De Kringwinkels hebben heel wat ervaring met oude kleding uitsorteren. Als merk kan je nagaan of je partnerschappen met hen kan opzetten in het kader van  kledingterugname, maar ook om oude kledingstocks in de loop te houden. De brede expertise van Kringwinkels binnen de maakindustrie maakt ook dat zij een goede partner vormen binnen de sociale economie.

WAAR NOG?

Naast deze klassieke manieren verschijnen her en der andere leuke en interessante alternatieven om kleding te verzamelen!

Wie zin heeft in een avondje plezier en graag nog iets wint bij het inleveren van kleding, kan het best eens aansluiten bij een swishing of swapping event. Dit zijn initiatieven die het principe van de huiselijke kledingruil hebben opengetrokken naar een nieuw niveau. Het basisprincipe is dat je je eigen kleding meebrengt en afgeeft in ruil voor punten, bonnetjes, stickers, ... waar je dan weer andermans kleding mee kan kopen. Simpel, en fun!

Ook online zijn er echt leuke platformen die je de kans geven om van je stuks af te geraken.